Vereniging Groen
en Blauw
- wie zijn wij?
- geveltuinendag 2008
- burgerinitiatief schooltuintjes
- prunusbomen
- bomenroute
- huiszwaluwen
- gierzwaluwen
- de iepen zijn weg...
- lid worden?
- contact
Ginkgo biloba's met hun karakteristieke vorm in de Lombokstraat.
Foto: Erik Haan
Bomenroute Indische Buurt - en een stukje Oostelijk Havengebied
We zitten alweer in de lentemaand en over enige tijd beginnen de bomen groen te worden. Een mooie gelegenheid om er bij de eerste lentedagen op uit te gaan om de fraaie flora in ons stadsdeel eens aan een nader onderzoek te onderwerpen. En welke tijd is daarvoor mooier dan de tijd waarin de bomen zich met pril groen tooien en sommigen in een explosie van bloesem de nieuwe lente begroeten. In dit artikel gaan we alvast een kijkje nemen in het stadsdeel en maken u attent op een aantal bijzondere bomen. Erik Haan
Uitbundig bloeiende forsythia.
Eén van de mooiste iepen in Zeeburg en misschien wel in heel Amsterdam, op de grens van het Oostelijk Havengebied en de Indische Buurt. Deze boom staat op de bomenmonumentenlijst van de bomenstichting. Maar ook in het Oostelijk Havengebied beginnen de nieuwe bomen geleidelijk aan een zeker formaat te krijgen. De oudste delen, zoals de Oostelijke Handelskade en het KNSM-eiland met het plantsoen van Mien Ruys, hebben vanzelfsprekend de grootste bomen, en nu begint het ook in de nieuwste delen steeds groener te worden. Maar op onverwachte plekken komt u oude, monumentale bomen tegen. Als u naar de achterkant van de crèche aan de Cruquiusweg loopt, ziet u tussen de twee moderne appartementencomplexen een reusachtige Canadese populier van al meer dan 110 jaar oud. Deze boom is de dikste van zijn soort in Nederland en staat met recht op de Nederlandse bomenmonumentenlijst. In de Billitonstraat kunt u twee jonge exemplaren van de Japanse notenboom, meer bekend onder zijn wetenschappelijke naam ginkgo biloba, zien. Aan de Kramatweg kunt u oudere exemplaren bewonderen. De ginkgo biloba is van de bomen in Zeeburg misschien wel de meest bijzondere verschijning. Waarschijnlijk is het de boom waarover de meest fascinerende dingen te vertellen zijn en een paar dingen daarvan willen wij u niet onthouden. De oudste fossiele overblijfselen van deze bijzondere boom dateren al van maar liefst 270 miljoen jaar geleden en daarmee is het de oudste, nog levende boom op aarde. De enige variant die nu nog voorkomt van de ooit achttien is afkomstig uit China. In het verre oosten wordt de boom vereerd. Hij is vaak te vinden bij boeddhistische tempels.
De Duitse arts Engelbert Kämpfer (1651-1716), die van 1690 tot 1692 in opdracht van de VOC verbleef op het kunstmatige eiland Deshima voor de kust van Nagasaki (Japan), dat speciaal voor de Nederlandse handelaars ingericht was, heeft in Japan exemplaren gezien van de ginkgo. Men vermoedt dat hij zijn eerste ginkgo in Nagasaki zelf gezien heeft. In zijn werk 'Amoenitatum exoticarum...fasciculi V' (wat zoiets betekent als 'Vijf bundeltjes van uitheemse bekoorlijkheden') dat in 1712 het licht zag, beschreef hij voor het eerst in de westerse geschiedenis de ginkgo. Kämpfer heeft vruchten van de boom meegenomen naar Holland en zo is het gekomen dat waarschijnlijk de eerste ginkgo boom buiten Azië in Nederland het licht zag en wel in de botanische tuin te Utrecht, waar hij nu nog bewonderd kan worden. De Belgische plaats Geetbets echter beweert de oudste ginkgo van Europa te hebben. Deze zou uit 1730 stammen, maar overtuigende bewijzen hiervoor ontbreken. In 1754 vinden wij de boom in Engeland, vanwaar hij zijn weg vindt naar de Verenigde Staten. In de late 18e en vroege 19e eeuw was het een populaire boom in steden aan de oostkust van de VS. Na de atoombom op Hiroshima bleek een ginkgo die ruim een kilometer van de plaats van de inslag stond, nabij een boeddhistische tempel, die zelf verwoest werd door de explosie, de bom praktisch onbeschadigd overleefd te hebben. Van vier ginkgo's wordt vermeld dat zij de explosie overleefd hebben en daarom wordt de boom de drager van hoop genoemd. Tegenwoordig worden in Japan de noten geroosterd en veel als lekkernij gegeten bij sake. Ook in China worden de zaden als voedsel gebruikt. In de westerse reguliere geneeskunst worden de bladeren van de ginkgo gebruikt vanwege hun bewezen geneeskrachtige werking. In Nederland is de ginkgo in talrijke plaatsen aangeplant, maar misschien nog wel het meest in Amsterdam. De Indische buurt kent een paar straten waar de ginkgo's met hun karakteristieke vorm de trottoirs omzomen. Zoals vermeld vindt u in de Billitonstraat twee jonge exemplaren en op de Kramatweg kunt u oudere exemplaren bewonderen. Ook in het Oostelijk Havengebied is op relatief veel plekken de ginkgo biloba te bewonderen. Op het Baron G.A. Tindalplein, de D.L. Hudigstraat, de Lampenistenstraat en de Scheepstimmermanstraat vindt u jonge ginkgo's. De bomen in de wijk zijn natuurlijk belangrijke gezichtsbepalers. Gelukkig worden zij goed onderhouden en we zouden er niet één willen missen, maar de mooiste plek om bomen te bekijken is zeker het Flevopark.
Het Flevopark biedt talrijke verrassende doorkijkjes.
Op IJburg zijn in november 2004 vijf volwassen hemelbomen (ailanthus altissima), geplant. Deze bomen zijn daarmee niet alleen de oudste bomen van IJburg, maar zijn ook ouder dan IJburg zelf. Ze staan op het Rieteiland, om precies te zijn op de binnenplaats van blok 3B. In de ontwikkeling van IJburg spelen bomen natuurlijk een belangrijke rol. Bomen leveren een positieve bijdrage aan het woonklimaat. Er zijn zelfs mensen die beweren dat bomen kunnen helpen in het tegengaan van stress. Ook in een nieuwe wijk als IJburg is behoefte aan volwassen bomen. Het is belangrijk dat deze behoefte onderkend is en dat er ook daadwerkelijk iets mee gedaan wordt.
De Canadese populier met een stamomtrek van meer dan vijf meter is de grootste in zijn soort in Nederland. Hij is door de bomenstichting op de bomenmonumentenlijst geplaatst.